“Her konuda olduğu gibi halıda da bazı önemli teknik
terimler bulunur. Bu terimleri bilmek, hem halı satın alırken daha doğru
seçimler yapabilmeyi hem de uzman kişilerle daha rahat bir iletişimi
sağlar.”
Her alanda olduğu gibi halıda da bazı önemli teknik
terimler bulunur. Bu terimleri bilmek, hem halı satın alırken daha doğru
seçimler yapabilmeyi hem de konusunda uzman kişilerle daha rahat
iletişim kurulmasını sağlar.
Halı ve Kilim Birliği (CRI) tarafından hazırlanan bazı
teknik halı terimleri hem halı seçimi hem de uygulamaları konusunda
tüketicilerin çok daha bilinçli davranmalarına yardımcı oluyor. Halı
satın alırken veya kurulumu esnasında size daha da kolaylık sağlaması ve
bu konuda daha fazla bilgi sahibi olabilmeniz adına CRI temel bazı halı
terimlerini şöyle sıralıyor;
|
Antimikrobik: |
Halıda sıklıkla görülen bakteri, mantar, küf
ve benzeri oluşumları azaltmak için halıya uygulanan kimyasal
işleme verilen addır. |
|
Antistatik: |
Halı sisteminin herhangi bir
elektrostatik yükünü insan duyarlılık eşiğine ulaşmadan dağıtma
özelliğidir. |
|
Altlık: |
Üzerinde yüründüğünde halının yeterli
yumuşaklık ve desteğe sahip olmasını sağlamak üzere halı altında
kullanılan bir malzemedir. Altlık halının yalıtım özelliklerini
arttırarak aynı zamanda kullanım süresini de uzatır. Bazı
durumlarda altlık halıya üretim esnasında eklenir. |
|
Bukle
Halı: |
Bu tip halılarda bulunan ilmikler aynı
uzunluktadır. Rahat bir görünüm sergileyen bu tip halılar
dayanım gücünün yüksek olmasından ötürü genelde yoğun trafiğe
maruz kalan alanlarda kullanılır. |
|
Berber
Bukle: |
Yün, naylon ya da olefin gibi kalın
ipliklerle üretilen bukle havlı halılardır. Genellikle kontrast
yaratan renk tonlarından oluşan bu halı çesidi doğal bir yüzeye
sahiptir. Bu tip halılar rahat bir görüntü yaratır. Günümüzde bu
terim, çok katmanlı bukle halı stillerini ifade etmek için
kullanılır. |
|
Boyutsal Stabilite: |
Halının orijinal ölçüsü ve şeklini
koruyabilme kabiliyetidir. Örnegin ikincil destekleme halıya
boyutsal istikrar sağlayan bir işlemdir. |
|
Bukle Hav: |
Hav yüzeyi kesilmemiş buklelerden meydana
gelen halı stilidir. Dokunmuş veya tufte edilmiş olabilir. |
|
Çift
Yapıştırma: |
Bir tür halı kurulum metodu olan çift
yapıştırma, herhangi bir yapıştırıcı yardımıyla halı tabanının
önce zemine yapıştırılması, ardından halının tabanına
yapıştırılma işlemidir. |
|
Duvardan Duvara Halı: |
6 fitten daha büyük boyutlarda üretilen
halılar için kullanılan bir terimdir. Duvardan duvara halılar
genellikle 12 fit genişliktedir ancak 13 ya da 15 fit
genişliğinde de üretilirler. |
|
Delaminasyon: |
İkincil destekleme ya da altlığın birincil
desteklemeden ayrılma işlemidir. |
|
Düz Bukle: |
Bir tür halı konstrüksiyonu olup halının
ön yüzündeki ipliğin her iki ucunda ilmik oluşturarak halının
arka kısmına sabitlenmesidir. Hav ilmikleri esasen aynı
uzunlukta ve kesilmeden pürüzsüz düz bir yüzey oluşturur. |
|
Direkt Yapıştırma: |
Bir tür halı döşeme metodu olup halının
doğrudan zemine yapıştırılma işlemidir. |
|
Dokuma Halı: |
Dokuma tezgahında üretilen bu tip halının
yüzeyi ve alt dokusu enine ve boyuna iplikler birbirleştirilerek
oluşturulur. |
|
Esneklik:
|
Ayak trafiği altında ezilme ve benzeri
basınçsal etkilere maruz kalma sonrasında halının orjinal
görüntü ve kalınlığını yeniden elde etmesini sağlayan halının
hav veya taban özelliğidir. |
|
Ek
Taban: |
Halının arka tarafına yapıştırılarak halıya
ektra sağlamlık ve kalınlık sağlayan köpük, kauçuk, ürethane,
PVC ve benzeri taban dolgu malzemeleridir. |
|
Eksiz Halı: |
2 metreden daha geniş halıları ifade etmek
için kullanılan bir terimdir. Eksiz halının eni genelde 3,5 m.
ya da daha fazladır. |
|
Ek
Yeri: |
Halı kurulumda halının iki kenarının
birleşmesiyle oluşan çeşitli yapıştırma, el dikişi veya diğer
tekniklerin kullanımıyla oluşan hattır. |
|
Frize
Halı: |
Bu halıda, iplikler çok düğümlü olduklarından
bukleli bir yüzeye sahiptir. Resmi olmayan bir görüntüye sahip
olan bu halı, aynı zamanda ayak ve elektrik süpürgesi
kullanımıyla oluşan izleri en aza indirir. |
|
Filaman: |
Kesiksiz tek bir doğal veya sentetik
elyaf lifidir. |
|
Halı
Konstrüksüyonu: |
Tufted ya da dokuma gibi üretim metotları
kullanılarak üretilen halının iplik ve dolgu malzemelerinin
teknik özelliklere uygun olarak yapılan son düzenlemesidir. |
|
Halı
Sıklığı: |
İki iğne deliği arasındaki mesafenin
santimetre cinsinden ölçüsüdür. |
|
Hav:
|
Halının görünen üst yüzeyini oluşturan, bukle
ya da kesik doku yapısıdır. |
|
Hav
Ezilmesi: |
Yoğun trafik ya da ağır mobilyalar nedeniyle
halı hav kalınlığındaki azalmadır. Eğer hav ipliğinin direnci
yetersiz ya da hav yoğun trafik için yetersiz bir yoğunluğa
sahipse geri dönüşümü olmayabilir. Düzenli vakumlama havın
ezilmesini önleyeceği gibi halının ömrünü de uzatır. |
|
Heat
Setting: |
İpliklerin zaman içinde daha sıkı olabilmeleri
için düğümün ısı veya buharla sağlamlaştırılma işlemidir. Kesik
havlı halılarda önemlidir. Kesik havlı naylon, olefin ve
polyester halılar heat-set’tir. |
|
İplik Sırası: |
İplik sırası oluşturmak için birbirine
düğümlenmiş her bir iplik sayısıdır. |
|
Kenar Şeridi: |
Halı kenarına, kenarları korumak ve
sağlamlaştırmak ya da süslemek için dikilen bant ya da şerittir. |
|
Kesik Havlı Halı: |
Kesik hav ipliklerinden oluşan yüzeye sahip
halı dokusudur. Günümüzün en popüler üretim tekniklerinden biri
olan kesik havlı halı, dayanıklılığını yapımda kullanılan
ipliğin cinsi, kümelerin yoğunluğu ve düğüm miktarı gibi
etmenlerle elde eder. |
|
Kesik ve Bukle Havlı Halı: |
Bir tür halı dokusu olup kesik uçlu hav
iplikleri ve buklelerin kombinasyonundan oluşur. |
|
Kir
Önleyici: |
Elyaf ya da halı yüzeylerine kirin yapışmasını
önlemek amacıyla uygulanan kimyasal bir ciladır. |
|
Ortalama Hav Ağırlığı: |
Hav ipliğinin birim alan başına kapladığı
yoğunluktur. |
|
Parlaklık: |
Halı, elyaf, iplik ve kumaş parlaklığını
ifade eder. |
|
Plush: |
Lüks görünümlü, pürüssüz dokulu bu halı
yüzeyinde birbirinden bağımsız püskül öbekleri asgari düzeyde
görülür. Halının genel görünümü aynı seviyedeki kesik iplik
uçlarıdır. |
|
Rölyef Halı: |
Kesik ve düğümlü ipliklerin birleşiminden
oluşan bu halılar birbirinden farklı pek çok çeşit yüzey
dokuları oluşturur.Saksoni: Bir diğer kesik havlı halı
çeşididir. Ancak bu halıda iplik kümeleri çok daha fazla düğüme
sahiptir. Bu sayede ipliğin kenarları daha belirgin bir hal
alarak daha az resmi bir görüntü yaratır. Bu şekilde ayak
izlerinin görünümünü de en aza indirir. |
|
Seviyeli Bukle Halı: |
Bu halıda genellikle iki ya da üç farklı ilmik
boyu bulunur. Bu farklı ilmik boyları hem desen efektleri
yaratır, hem de halının uzun ömürlü olmasını sağlar. |
|
Sisal: |
Esasen doğal liflerden üretilen bu halılar,
halı endüstrisinin son yıllarda doğal sisal ve jüt’e yakın bir
görünüm elde etmesiyle, çok daha yumuşak ve rahat kullanım
imkanı sunan sentetik alternatiflerle üretilmeye başlamıştır.
Yün ve sentetik alternatifleri neredeyse dertsiz bir yapıya
sahip olup, oldukça fazla çeşitlilikte doku, desen ve baskı
seçeneği sunar. |
|
Taban: |
Halı hav veya yüzeyinin aksine halının arka
kısmını meydana getiren iplik ve kumaşlardır. |
|
TUFTING
HALILARDA
Birincil
Destekleme: |
İpliğin tufting iğneleri ile geçirildiği
dokuma ya da dokuma olmayan kumaşlardır. |
|
İkincil Destekleme: |
Boyutsal sağlamlığı arttırmak için halının
arkasına eklenen kumaştır. |
|
Tufted:
|
Eklenen iplik öbeklerinin halının arkasında
yer alan kumaş örgüsü içinden geçirilerek kesik ya da bukle uçlu
hav yüzeyi yaratılarak üretilen halı tipidir. |
|
Yoğunluk: |
Halı yapımında kullanılan iplik miktarı ve tuftların birbirine
olan yakınlığını ifade eder. Genel olarak, iplik kullanımı ne
kadar yoğunsa halıdan sağlanacak performans da o kadar iyi olur. |